Een land met twee staatshoofden


(Door Rolf Weijburg)

“Doe maar een moeilijke vraag”, zei Jan-Piet, de armen over elkaar, gedecideerd.
      We kijken naar het spelprogramma “Eén tegen honderd”, de categorie is “Politiek” en Caroline Tensen stelt de vraag.
“Van welk Europees dwergstaatje is de Franse President formeel een van de twee staatshoofden?

A. Andorra B. San Marino of C. Monaco?”

Jan-Piet twijfelt maar kiest uiteindelijk voor zijn eerste ingeving en drukt op C. Monaco. Helaas. Jan-Piet mag, zonder geld, naar huis. Van de 22 nog overgebleven tegenspelers wisten 8 de vraag ook niet juist te beantwoorden.

 

Want het juiste antwoord is A. Andorra.

President & Bisschop

Andorra, het op zestien na kleinste land ter wereld, wordt bestuurd door twee staatshoofden: de Franse President en de Bisschop van Seu de Urgell, een Catalaanse stad van 13000 inwoners krap tien kilometer ten zuiden van Andorra.
      Het bergachtige dwergstaatje is zodoende een co-prinsdom, het enige ter wereld. Beide prinsen zijn echter geen Andorrees. De Bisschop is een Spanjaard, die benoemd is door een buitenlandse machthebber, namelijk de Paus in het Vaticaan, terwijl de ander een Fransman is die weliswaar democratisch is gekozen, maar níet door Andorrezen.

Andorra’s politieke status is uniek in de wereld. Tegelijkertijd kan je je afvragen of Andorra eigenlijk wel echt onafhankelijk is.


Wapen Seu de Urgell

 

Het begon allemaal met Karel de Grote die de bevolking van de Valleien van Andorra vanwege hun heldhaftige strijd tegen de Moren wilde belonen en hen een soort zelfbeschikking schonk.
      Later werd het gebied deel van de religieuze invloedssfeer van de bisschop van Seu de Urgell die, om Andorra en de omliggende gebieden beter te kunnen beschermen tegen aanvallen van buitenaf, aan het einde van de elfde eeuw de hulp in riep van de Franse Graaf van Foix  met wie hij een protectoraatverdrag sloot.
     In 1278 werd dit verdrag omgezet in een verdrag waarin de Graaf én de Bisschop beiden Prinsen van Andorra werden en tezamen de heerschappij over het kleine bergstaatje kregen.


Wapen FOIX

         

Toen Henri IV, die ook Graaf van Foix was, in 1589 de Franse Troon besteeg werd de Andorrese prinselijke titel verbonden aan de Franse Koning en na het verdwijnen van de Monarchie, aan de Franse President. Slechts enkele jaren moest Andorra het doen zónder Franse Prins.
      De Franse revolutionairen vonden in 1793 het overnemen van de Prinselijke Andorrese titel té feodaal en weigerde de titel te continueren. Pas twaalf jaar later, in 1806, na vele Andorrese smeekbedes – de Andorrezen vreesden een langdurige eenzijdig Spaanse heerschappij over hun land- herstelde Napoleon het Andorrese co-prinsdom.

      Tijdens de  Eerste Wereldoorlog was Andorra officieel in oorlog met Duitsland. De dwergstaat was  echter nooit direct bij de gevechten betrokken en misschien was het wel daarom dat in het Verdrag van Versailles waarmee in 1919 de oorlog beëindigd werd, de Andorrese oorlogsverklaring aan Duitsland werd vergeten.
      Het land zou nog tot in 1958, toen de omissie werd rechtgezet, formeel in oorlog met Duitsland blijven. Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog dus eigenlijk, maar niemand die het toen nog wist waardoor Andorra zonder blikken of blozen kon verklaren neutraal te zijn.

Opstand

Het duurde nog tot in de jaren 80 van de vorige eeuw totdat er enigszins werd geknabbeld aan de fundamenten van de macht van de twee Prinsen.   
      Het volk kwam in opstand en eiste democratische hervormingen, diverse overheidsinstituten kregen meer autonomie en er kwam een douane-unie met de Europese Unie - waar Andorra geen lid van werd - die de economische isolatie van de bergstaat moest openbreken. In 1993 kreeg Andorra een nieuwe grondwet en werd het land een parlementaire democratie met gelegaliseerde politieke partijen en een onafhankelijke rechtelijke macht. De twee Prinsen bleven gehandhaafd als staatshoofden, echter met strak omlijnde rechten én plichten en nog heel weinig macht.



Vlaggen

In datzelfde jaar kon de Andorrese vlag worden toegevoegd aan de rits vlaggen bij de Verenigde Naties in New York. De vlag, die oorspronkelijk uit de Catalaanse kleuren rood en geel bestond  werd door Napoleon gewijzigd door de toevoeging van een blauwe verticale baan om de gedeelde Franse  soevereiniteit over het land te symboliseren.
      De vlag is daarmee dezelfde als die van het Afrikaanse Tsjaad, op de toevoeging van het Andorrese wapen in het gele vlak na.

 

 

 

   

 
Rolf Weijburg's Atlas van de 25 kleinste landen in de wereld

KliHIER voor alle afleveringen