Reizen (317)

 

 

Atoombommen op Bikini

(Door Rolf Weijburg)

For the good of mankind. De mensheid zou er alleen maar baat bij hebben, zo stelden de Amerikanen. De Tweede Wereldoorlog was net voorbij en de Amerikanen wilden een serie atoomproeven houden die voorgoed een eind zouden maken aan alle oorlogen. De wereld zou daarna in vrede verder leven. Zo simpel was het.
      De Amerikanen hadden de ideale plek gevonden om deze atoomproeven te houden, ver verwijderd van grote bevolkingsconcentraties en internationale zee- en vliegroutes: Bikini Atol.

Lagune

Bikini is een atol in het uiterste noorden van de Marshall Islands, met een totale landoppervlakte van nauwelijks 180 km2 het op zes na kleinste land ter wereld. Bikini-atol heeft een lagune van bijna 600 vierkante kilometer en op het omringende rif ligt een twintigtal kleine lage eilanden die tezamen zes km2 meten.

 

Onbeheerd

De Marshall eilanden waren in de negentiende eeuw korte tijd onder Spaans bestuur. De Spanjaarden deden ze over aan de Duitsers die er een aantal grote kopra-ondernemingen exploiteerden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog verplaatste Duitsland ter wille van de oorlogvoering  al zijn aandacht én materieel naar Europa en bleven de Marshalls min of meer onbeheerd achter. Japan verscheen ten tonele en na de Eerste Wereldoorlog werden de eilanden door de Volkenbond onder Japans mandaat gesteld.
      Op Bikini hadden de Japanners aan het begin van de Tweede Wereldoorlog een uitkijkpost gebouwd die in verbinding stond met de belangrijke Japanse basis op Kwajalein-atol. Toen de Amerikanen in februari 1944 na een bloedige slag Kwajalein veroverden en ook naar Bikini opstoomden, hadden de vijf Japanse soldaten op het eiland al zelfmoord gepleegd.
      Direct na de oorlog werden de Micronesische eilanden, waaronder de Marshall eilanden, samengevoegd in een zogenaamd Strategisch Trustgebied onder bestuur van Verenigde Naties.

Bikinians

De bewoners van de Bikini eilanden hadden de oorlog min of meer geruisloos aan zich voorbij zien trekken.
       Totdat de Amerikanen aan het begin van 1946 opnieuw op Bikini verschenen, ditmaal met het vriendelijke doch dringende verzoek aan de eilandbewoners om hun biezen te pakken en plaats te maken voor de grootscheepse proeven die de wereld zouden gaan redden.

Chief Juda

           

De 167 eilandbewoners gingen onder leiding van hun Chief Juda (rechts) in beraad.

Er werd vergaderd en gediscussieerd en hoewel niemand precies wist wat een atoombom eigenlijk was (laat staan radioactiviteit) wisten ze genoeg van de verwoestingen en ellende die de Tweede Wereldoorlog had aangericht om in naam van de wereldvrede, zoals de Amerikanen het stelden, te vertrekken.


     
God zou ze zeker bijstaan en belonen en bovendien beloofden de Amerikanen onbeperkte en onvoorwaardelijke steun. Uiteraard zouden ze binnen afzienbare tijd gewoon weer naar Bikini terug kunnen keren.

Vertrek

En dus vertrokken ze, de Bikinianen.
      For the good of mankind.

 

Op 7 maart 1946 verlieten ze met al hun bezittingen inclusief de gedemonteerde kerk en het gemeenschapshuis én enkele grote outrigger canoes aan boord van een Amerikaans landingsvaartuig het atol op weg naar een nieuwe woonplaats, het onbewoonde ruim tweehonderd kilometer noordoostelijk gelegen Rongerik Atol.
      Het schip was nog niet achter de horizon verdwenen of de eerste hutten op Bikini gingen al in vlammen op.

Operation Crossroads

In de weken die volgden veranderde het paradijselijke atol in een militaire basis van formaat. Barakken, teststations, laboratoria, werkplaatsen, bunkers, droogdokken en stalen torens waarop camera’s (met ongeveer de helft van alle in de VS beschikbare filmrollen)en registratieapparatuur geplaatst zouden worden, een ziekenhuisje, een bar, een restaurant én maar liefst 42000 militairen werden naar Bikini verscheept. In totaal waren 242 schepen nodig om dat allemaal te vervoeren.
      Eén van de belangrijkste vragen waarop de proeven (de hele onderneming was Operation Crossroads gedoopt) antwoord moesten geven was of er een manier was waarop schepen op zee en in havens  gepositioneerd konden worden zodat vijandelijke atoomwapens ze geen of zo min mogelijk schade konden aanrichten. Met andere woorden of er een manier was om je materieel tegen atoomwapens te beschermen. 
      Daarvoor werden 95 afgeschreven oorlogsvaartuigen de lagune van Bikini ingevaren om als doel en testmateriaal voor de proeven te fungeren. Kruisers, onderzeeërs, slagschepen, transportschepen, torpedojagers, kanonneerboten, landingsvaartuigen en zelfs een vliegdekschip meerden af in het turquoise water. Het geheel zou, als het een echte gevechtsklare vloot was geweest, de op vijf na grootste vloot ter wereld hebben gevormd.

Ze zouden uiteindelijk van de lagune een gigantisch scheepskerkhof maken.

Nepvloot

 

Rongerik

De Bikinianen waren inmiddels aangekomen op Rongerik. Met het meegenomen hout en pandanus bladeren werden hutten gebouwd en de kerk en het gemeenschapshuis weer overeind gezet. Het moest allemaal voorzichtig en met beleid gebeuren omdat de Bikinianen ervan overtuigd waren dat Rongerik nooit was bewoond omdat er kwade geesten huishielden. Die moest je beslist niet teveel dwars zitten.
      Rongerik atol was een stuk kleiner en het totale landoppervlak van de eilanden was zelfs slechts een zesde van dat van Bikini waardoor er niet genoeg kon groeien om de bevolking te voeden. Bovendien bleek dat een deel van de gevangen vis giftig was omdat ze zich voedden met voor de mens giftige koraal variëteiten. De door de Amerikanen achtergelaten proviandvoorraden raakten snel op en ook drinkwater bleek een probleem. De gezondheid én de moraal van de ontheemde Bikinianen begonnen flink achteruit te gaan.

     

Able

Werkzaamheden in Bikini-atol vorderden intussen voorspoedig en op 30 juni 1946 was de site klaar voor de eerste van in totaal 23 proeven. De 21 kiloton zware bom (even zwaar als de bom op Nagasaki) met codenaam “Able” zou vanuit een vliegtuig tussen de klaarliggende nep-vloot in de lagune worden gedropt.
      De eilanden waren ontruimd en de soldaten, het personeel en talloze internationale waarnemers waren op schepen meer dan 9 mijl van Bikini ondergebracht. Er waren duidelijke orders gegeven met betrekking tot bescherming van de ogen, de hogere rangen en de waarnemers kregen donker beglaasde stofbrillen op en er was een verplichte “brace”-houding voor tijdens de ontploffing.

Souvenir

Het was een ongekend spektakel, men had het idee getuige te zijn van een historisch evenement, hoewel achteraf werd gemopperd over het feit dat de schepen te ver weg hadden gelegen waardoor er te weinig van de ontploffing te zien was geweest. Achteraf zou blijken dat die afstand lang niet ver genoeg was …

 

Bikini Model
Vier dagen na de ontploffing speelde in Frankrijk de auto ingenieur en modeontwerper Louis Réard handig in op de atoomproeven die inmiddels wereldnieuws waren geworden.
       Hij presenteerde, nee hij lanceerde -om maar even in het jargon te blijven-  een nieuw, gewaagd en revolutionair badpak dat, zo verwachtte hij, niet alleen zou inslaan als een bom, maar de wereld op haar grondvesten zou doen schudden als een atoombom.

Hij noemde het “de Bikini”.

 

 

 

Rolf Weijburg's
 A
tlas van de 25 kleinste landen in de wereld

KliHIER voor alle afleveringen

 

 

 

 

Zomer 2014 

Bach und Bratwurst  

 

 

De laatste DDR-oprisping

Terugblikken is een journalistiek gebruik. Precies dertig jaar geleden namelijk werden er voor het eerst en het laatst democratische verkiezingen gehouden in de DDR (Deutsche Demokratische Republik)
      We houden bij het herdenken en terugblikken van ronde getallen en niet van priemgetallen.

Waarom dat zo is weet ik niet.
      En waarom iedereen het dan op hetzelfde moment doet begrijp ik ook niet.

Hoewel…
     
Ik begrijp het natuurlijk wel.
Het is ingeburgerd gebruik.
     
En ook de journalistiek floreert door gebruik, traditie en gemakzucht.
We denken er met z’n allen niet eens over na, want zo hoort het nu eenmaal.

 

                              

Ik vond deze perskaart. Een kaart voor het bijwonen van één van de merkwaardigste verkiezingen ooit in Europa gehouden.
      De verkiezingen namelijk op 18 maart 1990 voor de Volkskammer van de DDR.
Merkwaardig, omdat vrijwel iedereen ervan overtuigd was dat die DDR spoedig zou verdwijnen. De opkomst was groot: 90%. De Ost-CDU werd met ruim veertig procent van de stemmen de grote winnaar.
     
Als die verkiezingen 40 , 50 of 100 jaar voorbij zijn zal niemand er meer bij stilstaan.
Het maakte namelijk allemaal niets meer uit.
     
Ruim een half jaar later op 3 oktober 1990 werden beide Duitslanden herenigd.

Verwarrend

Het waren verwarrende dagen , die maartdagen in Berlijn.
     
De euforie over de val van de Muur was enigszins weggeëbd en ook zonder perskaart konden mensen vrijelijk van oost naar west v.v. gaan.
De stemming in West-Berlijn was goed.
Er lagen grote mogelijkheden voor expansie. Zowel voor ondernemers, maar ook voor particulieren.
      De mensen voelden zich superieur.

In het Oosten was de stemming minder uitbundig. Zij -de Ossies- waren in feite de losers.
      Zij hadden gefunctioneerd in een communistisch systeem, waar voor individualiteit, creativiteit, inspiratie en dadendrang nauwelijks plaats was.
Zij zouden -was de verwachting van velen- overspoeld worden door de geldingsdrang van de kapitalisten uit het westen.
      Dat is tot op zekere hoogte inderdaad gebeurd.


Berlijn is anno 2020 eigenlijk nog steeds in verwarring.
     
Gelukkig maar.
Berlijn hoort namelijk een stad in permanente verwarring te zijn.

 
 

 

Najaar 2007 

Cultuur, politiek & vertier



Neem Weimar. Een mooie stad in Oost-Duitsland. Het is Unesco Werelderfgoed. Het ademt cultuur, architectuur en politiek. Een stad met mooie & bijzondere gebouwen, met kastelen en parken, met tal van musea.
      Maar ook een stad vol vertier. Met café’s , nachtclubs, restaurants, terrassen en straatmuzikanten. Met lommerrijke straten.
De stad van Goethe, van Schiller, Liszt en Nietzsche. De stad waar in 1919 de eerste Duitse Grondwet (Weimarer Reichsverfassung) werd aangenomen.  Naamgever van de Weimarrepubliek van 1919 tot 1933, toen Hitler aan de macht kwam.

Raadhuis



Je kunt de stad het best te voet verkennen. Het centrum is niet zo groot. Je komt alles bijna vanzelf tegen.
      Je kunt het best beginnen bij het Stadtmuseum in het noorden van het centrum. Daar zijn diverse (on)-overdekte parkeerplaatsen. Daarnaast is het Congrescentrum. Je komt op het Goetheplein met het markante standbeeld van Goethe en Schiller, je ziet hun woonhuizen, je komt bij het Liszthaus, het Nietzsche Archief, bij het Weimarhaus, de Stadskerk St. Peter en Paul en bij het karakteristieke Raadhuis.
      Even verderop liggen de kastelen Belverdere en Tiefurt en je kunt een ‘uitstapje’ maken naar voormalig concentratiekamp Buchenwald, zo’n acht kilometer buiten de stad.


Stadtmuseum



Postkantoor



Bauhaus museum



Goethe (links), Schiller & de medemens



Weimarhaus



Goethehuis



Schillerhuis



Markt



Eindelijk rust

 

 

 

Met Pierre Courbois in de DDR

Het was vrijdag 16 maart 1990. Het VPRO-Programma Het Gebouw had zijn Gebouw verplaatst naar een Grand-Café vlakbij Checkpoint Charlie in Berlijn.
      Twee dagen later zouden er namelijk voor ’t eerst en ’t laatst vrije verkiezingen zijn voor de Volkskammer van de Deutsche Demokratische Republik, de DDR. Dat waren merkwaardige verkiezingen, want de hele wereld was ervan overtuigd dat beide Duitslanden weer één zouden worden.
      En inderdaad; Ruim een half jaar later op 3 oktober was het zover.

De uitzending ging rechtstreek van ’s ochtends zeven uur tot één uur in de middag. Er kwamen tal van gasten langs, er was live muziek en er waren reportages, die eerder die week waren opgenomen. Eén van die reportages had ik gemaakt met drummer Pierre Courbois, een groot muzikant en samen met Willem Breuker de grondlegger van de Free Jazz, de geïmproviseerde muziek in Nederland.
      Pierre had in het verleden al diverse zogenaamde muziekreizen in de DDR gemaakt met Peter Flik en Walter Slosse. Hij kende de muziekscene in dat land goed, had er diverse malen opgetreden en was bevriend met lokale musici.
      Bovendien kocht hij zijn brushes altijd in dat land, Die waren niet alleen veel goedkoper maar volgens hem ook van een betere kwaliteit dan in Nederland. Hij kocht altijd honderden stelletjes tegelijk want het materiaal was slijtagegevoelig.

Wij reisden door het land, bereikten de Poolse grens en op veel plekken haalde Pierre mooi vertelde herinneringen op. Wij gingen ook bij mensen op bezoek. Onder meer bij pianist Hannes Zerbe, die met zijn vrouw in een groot huis net over de grens in Oost-Berlijn woonde.
      Het echtpaar was niet zo positief over komende ontwikkelingen. Hannes had in de DDR als bekend musicus een soort vrije status. Hij mocht ook naar het buitenland reizen.

Zij woonden in een prachtig huurpand en wat zou er gebeuren als Berlijn weer één stad zou worden. Zouden die huurprijzen dan niet direct omhoogvliegen en zouden zij dat dan nog wel kunnen betalen? Het waren geluiden die je in de eenwordingseuforie niet zo vaak hoorde.

 

Maar het was een gezellig bezoek. Wij dronken bier en er waren nootjes.
      En aan het eind kreeg ik deze L.P. cadeau.

  


           Duo
Unkrodt . Zerbe.
     
Improvisatiejazz van Hannes Zerbe op piano en synthesizer en Dietrich Unkrodt op tuba. Een -laten we wel wezen- nogal ongewone combinatie.
      Luister HIER naar het nummer Kanon.


Subcategorieën

Domar: Noord Bangladesh