Media (415)


Een riskante onderneming

OVT zondag 3 augustus 2014; Radio 1

Morgen aflevering vijf van negen zomercolumns, die ik voor de VPRO-Radio heb gemaakt. Het zijn persoonlijke herinneringen aan radioprogramma’s, waaraan ik in het verleden heb meegedaan. Ik zoek in mijn archief naar fragmenten en praat die op columnistische wijze aan elkaar. De afleveringen duren ongeveer tien minuten en worden uitgezonden in het programma OVT, iedere zondagochtend na het nieuws van elf uur op Radio 1.
      Vandaag: Het fenomeen Marathon-interview

Zomer 1986 

Het was in de zomer van 1986. Het radioprogramma Het Gebouw begon met marathoninterviews. Niet zoals eerst het plan was interviews van 24 achter elkaar. Live en zonder onderbrekingen. Niet iedereen was het daar namelijk mee eens en bovendien konden wij niet zulke lange uitzenduren achter elkaar claimen.
      Het Gebouw begon ’s ochtends om zeven uur en ging door tot half vijf in de middag.Wij besloten om met die interviews om acht uur te beginnen en door te gaan tot één uur. Vijf uur achter elkaar dus.
-----Zou dit werken?
-----Was er wel genoeg te bespreken?
-----Wat als de betrokkenen het niet met elkaar zouden vinden?
-----Wat moest er gebeuren als er stiltes zouden vallen?
-----Moest er muziek gedraaid worden?
Kortom: Het leek een riskante onderneming, waarmee we behoorlijk op ons bek konden gaan. We begonnen op 4 juli en het werd direct een geweldig succes. Dit bleek een Gouden Formule, een formule die later volgens mij -en velen met mij- model stond voor Zomergasten van de VPRO televisie. Bedenker Krijn ter Braak spreekt dat overigens tegen. 
In een brief aan De Volkskrant schreef hij ondermeer: 

      'Mocht er van VPRO-zijde nog eens iets over Zomergasten gepubliceerd of gezegd worden, weet dan dat het idee ervoor niet is ontleend aan de Marathoninterviews. De duur van de Marathoninterviews is mogelijk later wel eens door mij in stelling gebracht toen er bezwaren opgeworpen werden tegen de lange duur, vier uur, die ik voor Zomergasten in gedachten had. Ik bracht toen naar voren: waarom zou een spanningsboog van vier uur op de radio wel en op de televisie niet kunnen?'. 
      Dat eerste jaar hield ik mijn eerste marathon-interview. Met Jan Wolkers.
Een dankbare gast natuurlijk. Geanimeerd prater. Mooie anekdotes. Oog voor details.
      Maar ik was gewaarschuwd. Je moet wel weten waar je het over hebt. Je moet wel zijn boeken gelezen hebben. Want als hij in de gaten krijgt dat je maar wat aanrommelt gaat hij zeuren en je misschien wel afzeiken.

Ik had mij heel goed voorbereid. Sommige boeken herlezen andere boeken voor het eerst. En ik had hem ontmoet bij een tentoonstelling van zijn beeldhouwwerken in Leiden.
Eerste uur Marathoninterview


Cor Galis

Een extra dimensie bij die interviews kwam van omroeper Cor Galis. Ieder uur werd een samenvatting geschreven door een medewerker van Het Gebouw. Dat was een hels karwei, want het moest snel gebeuren. Een fragment uit de tekst aan het begin van het vierde uur.
Cor Galis tekst begin vierde uur


Geweldig authentiek en authentiek geweldig

Jan Wolkers vertelde anekdotisch. Bevlogen. Geweldig authentiek en authentiek geweldig zoals iemand dat in een reactie uitdrukte. Hij onthult een mysterie. Een VPRO-mysterie. Een mysterie van een verdwenen film.
      Die film was gemaakt naar zijn korte verhaal Werkkleding. Regisseur was Jan de Bont en de muziek was verzorgd door Willem Breuker. Maar de VPRO houdt zich volgens Jan Wolkers niet aan gemaakte afspraken en dan breekt hij in bij de VPRO-villa’s. Kabouter Kandelaar is een VPRO-medewerker, die we maar zo blijven noemen.

Zie voor uitgebreider informatie: Media 11: De Zomer in Het Gebouw

Archiefcolumns 1: De Grote Oorlog

Archiefcolumns 2: Braziliaanse soaps

Archiefcolumns 3: De victorie van Nelson Mandela

Archiefcolumns 4: Homokanker; Een nieuwe ziekte 

 

 

 

Een nieuwe ziekte: Homokanker

OVT Zondag 27 juli; Radio 1

Morgen aflevering vier van negen zogeheten archiefcolumns, die ik voor de VPRO-Radio heb gemaakt.
     

      Het zijn persoonlijke herinneringen aan radioprogramma’s, waaraan ik in het verleden heb meegedaan. Ik zoek in mijn archief naar fragmenten en praat die op anekdotisch-columnistische wijze aan elkaar.
      De afleveringen duren ongeveer tien minuten en worden uitgezonden in het programma OVT, iedere zondagochtend na het nieuws van elf uur op Radio 1.

     Nummer vier betreft opwinding en verwarring over & relativering van een nieuwe ziekte, die in de Verenigde Staten is gesignaleerd. Een leerzaam tijdsdocument. 
      Een paar teksten uit de uitzending

 

Expres VPRO
Het is vrijdag 14 mei 1982. Er verschijnen berichten over een mysterieuze ziekte, die in de Verenigde Staten al zo’n 200 slachtoffers heeft gemaakt. Een homoziekte.
      Een speciaal soort kanker. GRID noemt men het daar. Gay Related. Een soort homokanker, wordt verondersteld.
      In Nederland wordt het nog niet helemaal serieus genomen.
In het programma Expres VPRO praat ik daarover met COC-arts Lode Wiegersma.
HIER te beluisteren

Ook Zo
De VPRO had in die dagen het taboedoorbrekende programma OOK ZO. Het eerste radioprogramma ter wereld dat specifieke aandacht had voor potten & poten. Een programma dat regelmatig leidde tot verbazing, verontwaardiging en bittere haat.
      Het werd gepresenteerd door Reijer Breed en Diane de Coninck. Nog diezelfde avond praten ook zij over die eerste berichten in de kranten. Ze doen er nogal lacherig over.
      Het programma duurt twintig minuten en Reijer herhaalt diverse malen dat hij uitslag heeft, bruine en paarse vlekken op zijn armen heeft en ontzettend moe is. En Diane wakkert het aan door te zeggen dat hij wartaal uitslaat en maar het beste de studio kan verlaten om thuis naar bed te gaan.
HIER te beluisteren

Het Gebouw
Ruim twee jaar later wordt het allemaal bloedserieus. De homokanker blijkt Aids, in die dagen een dodelijke ziekte.
      De vriend van Reijer Lefert Scheeper voelt zich op 22 november 1984 niet goed. Een paar dagen later blijkt dat hij Aids heeft. Binnen een maand is hij dood. Er verschijnt een opmerkelijke advertentie in de krant:

AIDS heeft hem van ons weggenomen.
Reijer houdt in die dagen een dagboek bij. In de lente van het jaar daarop verschijnt het boekje Is het waar dat Lefert aids heeft?, medesamengesteld door VPRO-medewerkster Ineke van den Bergen.
      In het radioprogramma Het Gebouw praat ik hierover met Reijer Breed.
Het dagboekfragment wordt gelezen door Anton IJdo.
      Verschijnt op site OVT.

 

 

 

 

 

 

 

Archiefcolumns 1: De Grote Oorlog

Archiefcolumns 2: Braziliaanse soaps

Archiefcolumns 3: De victorie van Nelson Mandela

 


De victorie van Nelson Mandela

OVT zondag 20 juli 2014; Radio 1

Morgen aflevering drie van negen zomercolumns, die ik voor de VPRO-Radio heb gemaakt. Het zijn persoonlijke herinneringen aan radioprogramma’s, waaraan ik in het verleden heb meegedaan. Ik zoek in mijn archief naar fragmenten en praat die op anekdotisch-columnistische wijze aan elkaar. De afleveringen duren ongeveer tien minuten en worden uitgezonden in het programma OVT, iedere zondagochtend na het nieuws van elf uur op Radio 1. 
      Vandaag de eerste democratisch verkiezingen in Zuid-Afrika. Een paar fragmenten:

Soms ben je er bij geweest. Ik bedoel: bij een gebeurtenis, die de wereldgeschiedenis een beetje deed kantelen. Zo was ik in april 1994 in Zuid-Afrika. De eerste democratische verkiezingen en de grote overwinning van Nelson Mandela. Wat een genoegen om daar bij geweest te zijn.


Ik was drie weken lang in De Aar, een stadje van zo‘n 40.000 mensen. Halverwege Kaapstad en Johannesburg in die Groot Karoo.
      Op kaarten in de plaatselijke bibliotheek stond alleen het blanke deel. Aan de andere kant van het spoor (Oor die Spoor) lagen een wijk voor kleurlingen en een wijk voor zwarten.
      In iedere wijk was een stemlocatie. De verkiezingen duurden drie dagen. Op de eerste dag -woensdag 27 april- stonden vrijwel alle stemgerechtigde kleurlingen & zwarten demonstratief voor het gemeentehuis in de blanke wijk. Geduldig, gedisciplineerd en vaak met een vlaggetje in de hand van het ANC, het African National Congress van Nelson Mandela. Ik besloot om langs die rij wachtenden te lopen. (Reizen 51)

      Eén van de mensen in die rij was Lisa. Zij was schoonmaakster in hotel de Aar waar ik die drie weken heb doorgebracht. Zij begon ‘ochtends om zes uur en had dan al een uur gelopen. Ze moest werken tot er niets meer te doen was. Dat was nooit voor tien uur ‘s avonds. Ze moest dan weer een uur teruglopen. Ze werkte zeven dagen per week. Haar inkomsten: 80 Euro per maand.
      Een dag eerder was ik meegereden in een demonstratieve tocht. Ik zit in een auto met vier vrouwen van het ANC. Wij rijden door de blanke wijk. Luister eens hoe uitbundig die stemming was.
(Reizen 51)

Archiefcolumns 1: De Grote Oorlog

Archiefcolumns 2: Braziliaanse soaps

 

 

Het moment van geluk

(OVT Zondag 13 juli; Radio 1)
Morgen aflevering twee van negen zomercolumns, die ik voor de VPRO-Radio heb gemaakt.
      Het zijn persoonlijke herinneringen aan radioprogramma’s, waaraan ik in het verleden heb meegedaan.
      Ik zoek in mijn archief naar fragmenten en praat die op columnistische wijze aan elkaar. De afleveringen duren ongeveer tien minuten en worden uitgezonden in het programma OVT, iedere zondagochtend na het nieuws van elf uur op Radio 1.
      Vandaag op de dag van de WK-finale gaat het over Rio de Janeiro. Ik was daar in 1994. In een kolkend Maracaña-stadion lees ik een voetbalgedicht voor van Carlos Drummond de Andrade: Het moment van geluk. Over het Braziliaanse team dat in 1970 wereldkampioen werd.   
      En ik loop hard op het strand van Copacabana en vertel over de nauwelijks verhulde verschillen tussen soaps en de werkelijkheid. (Reizen 54)


Een fragment:

Voetbal in Brazilië is pure kunst, het is samba, ballet, poëzie. Maar het is ook oorlog, intimidatie, vuil spel en drama. 
      Kunstenaars in Brazilië, die zeggen niets van voetbal te weten worden daar niet serieus genomen. Schrijvers en dichters hebben de sport beschreven en bewierookt.
      In het Maracaña-stadion bij de finale van het wereldkampioenschap komt dat allemaal bij elkaar.
      Twintig jaar geleden was ik in dat stadion. De wedstrijd ging tussen Flamengo uit Rio de Janeiro en Santos uit Sao Paulo. Bij de stand 1-1 draag ik temidden van een uitzinnig meelevend publiek een voetbalgedicht voor van Carlos Drummond de Andrade. (Reizen 53)

(Het programma is opgenomen voor de schokkende 7-1 nederlaag tegen Duitsland. Met de nederlaag tegen Uruquay in de WK-finale van 1950 in Rio de Janeiro behoort deze wedstrijd tot de heroisch-dramatische dieptepunten in de Braziliaanse voetbalgeschiedenis). 

 

ARCHIEFCOLUMNS 1: De Grote Oorlog

 

 


De grote oorlog

(OVT Zondag 6 juli 2014)

Morgen begint een serie van negen zomercolumns, die ik voor de VPRO-Radio heb gemaakt. Het zijn persoonlijke herinneringen aan radioprogramma’s, waaraan ik in het verleden heb meegedaan. Ik zoek in mijn archief naar fragmenten en praat die op columnistische wijze aan elkaar.
      De afleveringen duren ongeveer tien minuten en worden uitgezonden in het programma OVT, iedere zondagochtend na het nieuws van elf uur op Radio 1.

De eerste zogeheten archiefcolumn gaat over de eerste wereldoorlog. Het begint zo:
Journalisten en vooral journalisten, die geschiedenis hebben gestudeerd houden van ronde getallen. Om te herdenken. Het zal u niet ontgaan zijn, dat er dit jaar nogal wat programma’s gemaakt werden omdat honderd jaar geleden de eerste wereldoorlog ontbrandde. Vooral de afgelopen week.
Twintig jaar geleden was dat overigens interessanter. Er leefden toen namelijk nog een paar soldaten, die in die oorlog gevochten hadden. In de streek rond Ieper bijvoorbeeld, waar 100.000 mensen wonen en 600.000 gesneuvelde soldaten uit die eerste wereldoorlog begraven liggen, vond ik Jules van Damme .97 jaar oud. Hij werkt nog in de tuin Jules. Scherp van geest. Hij spreek Kustwest Vlaams, een bedreigde taal. Omdat hij ook een bescheiden aantal tanden in zijn mond heeft, is hij niet zo makkelijk te verstaan. Maar.. Wees gerust; het wordt allemaal vertaald. Ik spreek hem in gezelschap van mijn Belgische collega Fred Stroobants en Piet Chielens uit Rening-Elst, die een fascinatie voor die oorlog heeft.

Gifgas

De Duitsers gebruikten in deze oorlog voor het eerst gifgas. Mosterdgas, fosforgas en chloorgas.
      Ik lees voor uit dagboeken van soldaten over de afschuwelijke gevolgen van dit soort chemische wapens.

Montage te Hilversum

Monteren met technicus Berry Kamer (Foto's Michal Citroen)

Het programma is natuurlijk ook te beluisteren op DE SITE VAN OVT.

Gebruikte muziek is ondermeer Oh,oh, oh, It’s al lovely war van Courtland & Jeffries.

 

 

 

Subcategorieën