Winter 1993/Voorjaar 2007
Klademo Hrvate: 'Wij slachten de Kroaten'
De witte container meet twee bij zes meter en heeft geen ramen. We slapen hier onrustig in gestapelde bedden. ’s Nachts gaan de T.L.-lampen uit om energie te sparen.
Er ligt een aantal van deze containers op het terrein van de oude kazerne even buiten het stadje Beli Manastir in de Baranja. Het terrein is afgezet met drie rollen prikkeldraad.
Winter 1993; OOST-KRAJINA
Dit is de zogeheten onafhankelijke republiek Oost-Krajina (in rood: rechts).
Eenzijdig uitgeroepen door etnische Serven.
Met eigen vlag en eigen geld, maar niet erkend door de wereld.
Het ligt in Oost-Slavonië en maakt deel uit van Kroatië.
Verderop in het westen van Kroatië ligt West-Krajina (in rood: links), een eveneens illegaal uitgeroepen Servische republiek.
Het is ingewikkeld & verwarrend en staat voor de chaos, die nu al een aantal jaren heerst in het voormalige Joegoslavië .
Ik ben hier met Fred Stroobants om een radioprogramma te maken over Belbat, het Belgisch V.N. bataljon dat in dit gebied de vrede moet handhaven. Iets meer naar het zuiden zit een Russisch bataljon, dat de omgeving van de verwoeste stad Vukovar moet bewaken.
Bankbiljetten
500.000 Dinar van de Narodna Bank; Servische republiek Krajina
ONAFHANKELIJK
In de Baranja en in Vukovar woonden tot in 1991 Kroaten, Serviërs, Hongaren en Slowaken zonder veel problemen met elkaar. Na de val van het IJzeren Gordijn werden april 1990 vrije verkiezingen in Kroatië gehouden, waarbij de partij van de Kroaat Tudjman de meerderheid kreeg.
De Servische minderheid in Kroatië kreeg een aparte status en eiste na de Kroatische onafhankelijkheid op 25 juni 1991 autonomie.
De etnische spanningen namen toe en het beruchte Joegoslavische Volksleger JNA bezette de Baranja, waarna Vukovar volledig werd afgesloten van de rest van Kroatië.
Servische paramilitaire eenheden trokken zingend de stad in met de volgende tekst:
Slobo, daj salate, bide mesa bide mesa, klademo Hrvate:
Slobo (Slobodan Milosevic), breng de salade. Wij zullen het vlees brengen, wij zullen het vlees brengen, wij slachten de Kroaten.
VUKOVAR IN PUIN
Vukovar werd geheel verwoest. Ook de dorpen in de Baranja werden kapot geschoten. Overal zaten kogelgaten: in lantaarnpalen, telefoonmasten, huizen, kantoren, bomen, verkeersborden; overal.
Kroaten ontvluchtten massaal dit gebied en veel Kroatische huizen werden ineens bewoond door Serven. Ook door Serven, die nooit in dit gebied hadden gewoond.
De taak van de Belgische militairen was in de praktijk uiterst moeilijk.
Zij moesten Serven en Kroaten uit elkaar houden. Dat op zich was eenvoudig, want vrijwel alle Kroaten waren verdwenen. Het werd pas moeilijk als er Kroaten waren, die wilden terugkeren!
Daarnaast moesten zij de Serven ontwapenen, maar ze mochten daarbij geen geweld gebruiken. De Serven die heel veel wapens hadden, weigerden hieraan mee te werken. Zij bleven schieten. Iedere nacht hoorden wij dat. Van oud op nieuw urenlang. Er werd toen ook op de kazernegebouwen geschoten.
SOCIALE PATROUILLES
Een moeizame missie dus. En dat gold ook voor de Russen in Vukovar. Regelmatig gingen de Belgen op nachtpatrouille. Ze deden dat om te intimideren; om te laten zien dat ze er waren. Zij hadden witte en blauwe lampjes bij zich. Overdag hielden ze zogeheten sociale patrouilles, waarbij ze ondermeer koekjes en snoepjes aan de kinderen uitdeelden.
Dit weer tot woede van de gevluchte Kroaten, die dit natuurlijk te horen kregen.
Voorjaar 2007
Ik ben terug in de Baranja. Beli-Manastir ligt er rustig bij. De gevluchte Kroaten zijn terug, nadat Oost-Slavonië in januari 1998 (na het Dayton-akkoord uit 1995 van Parijs) weer in handen kwam van de Kroaten. Hun eis die ze altijd en overal uitten, dat ze iedere millimeter van de Krajina zouden terugveroveren werd werkelijkheid.
Gevluchte Kroaten kwamen terug; veel Serviërs verdwenen. Een aantal bleef. Soms kregen zij overheidsbaantjes en op de basisschool mocht zo nodig het Cyrillisch schrift worden gebruikt.
Maar het is duidelijk, dat de Kroaten het hier weer geheel voor het zeggen hebben.
Het is er rustig; de kogelgaten zijn gedicht, nergens zie ik Cyrillische tekens en in de restaurants wordt weer gewoon chevapcici en racnici geserveerd. (Kroatische! en geen Servische, hoewel het verschil niet echt te proeven is).
Als wij de grens Kroatië -Servië over gaan wordt ons geen haarbreed in de weg gelegd.