Audio

 

 

Op bedevaart naar Moskou


In het voorjaar van 1995 ging ik op een soort bedevaart naar Moskou.  
      Bestemming was het Vagankovo kerkhof aan de rand van het centrum.
Daar ligt Ruslands grootse volksheld begraven: Vladimir Vyssotski. Zanger, songwriter, acteur.
      Bewierookt in Rusland; vrijwel onbekend in West-Europa en de rest van de westerse wereld.

                               

 

Ik maakte er voor het VPRO radio-programma Ongehoord een vertelling over. 
       Vandaag wordt het in het VPRO-programma OVT herhaald.
Tussen kwart over elf en twaalf uur ‘s ochtends op Radio I.
 

 

Dat komt mij goed uit, want ik was het ‘bandje’ met het programma kwijtgeraakt.
      Bovendien is het technisch interessant, want de muziek en de liederen van Vyssotski zijn vooral kopieën van kopieën van illegaal gemaakte opnames, omdat de muziek van de bard verboden was in Rusland.


Hoe klinkt die muziek in dit gedigitaliseerde tijdperk?


In februari 2009 schreef ik over het bezoek dit stukje:

 

 

Voorjaar 1995


Vladimir Vyssotski; de Russische volksheld

 

 




Drank- en drugsmisbruik

Hij overleed op 25 juli 1980.
      Hartstilstand.
Veroorzaakt door overmatig drank- en drugsmisbruik.
      Hij was pas 42.

Vladimir Vyssotski -ook wel liefkozend Volodia genoemd- werd tegen alle regels in begraven op het Vagankovskoje kerkhof aan de rand van het centrum van Moskou. Er was naar schatting een half miljoen mensen.
      Nu is zijn graf een bedevaartsplek waar Russen uit alle delen van de voormalige Sovjet-Unie in alle rust vooral op zondag bijeenkomen.


Vyssotski maakte zo’n 700 songteksten.
      Daarvan werden er in de Sovjet-Unie maar vijf op een 45-toeren plaatje geproduceerd. Zijn overige teksten werden verboden.
Hij mocht officieel ook niet optreden als zanger.
      Als hij onder het publiek kwam ging dat onder de noemer ’ontmoeting met de acteur Vyssotski’.
Maar natuurlijk zong hij in die onnavolgbare stijl zijn liederen, waarbij hij zichzelf op de gitaar begeleidde.

Mensen maakten illegaal opnames.
      Cassettebandjes werden keer op keer gekopieerd en zo ontstond er een enorm reservoir aan bandjes, waarin druk gehandeld werd.
Bij de ingang van het kerkhof is een stalletje waar je die bandjes voor een paar roebel nog steeds kunt kopen.

 


De Wolvenjacht

Zijn bekendste lied is De Wolvenjacht. Dit lied werd namelijk niet verboden.
      Het gaat over jagers, die een gebied met rode vlaggen hebben uitgezet om te verhinderen dat de wolven zullen ontsnappen.
Maar de leider van de roedel breekt uit, waarna alle wolven volgen en de jagers het nakijken hebben.
      Hoewel de symboliek duidelijk is, meenden de communistische leiders zichzelf in de ontsnapte wolf te herkennen, zodat ze het lied niet verboden.

Luister HIER naar De Wolvenjacht  

 

 

 

 

 

 

 


Marina Vlady




Taganka-theater

Marina Vlady maakt een optreden van Vyssotski mee in het Taganka-theater in Moskou en zal aan hem voorgesteld worden.

Zij schrijft:

‘Vanuit een ooghoek zie ik een jonge man aankomen. Hij is klein en slecht gekleed. Alleen de heldergrijze ogen trekken mijn aandacht. Zonder een woord te zeggen neemt hij mijn hand , drukt hem langdurig en dan, na hem gekust te hebben, gaat hij recht tegenover mij zitten en begint me aan te staren.
      Zijn zwijgzaamheid stoort me niet, wij kijken elkaar aan , zoekend naar herkenningspunten. Ik weet dat je Vyssotski bent. Je lijkt in niets op de beestachtig brullende reus uit het toneelstuk, maar de intensiteit van je blik doet me de eerder gevoelde emoties herbeleven.

Hij zegt:
      ‘Eindelijk ontmoet ik u dan”.

 

 

 

Buitensporig lelijk monument

Zeven flessen wodka per dag

Marina Vlady zal na hun eerste kennismaking regelmatig naar Moskou komen. Het was vaak moeilijk en lastig.
      ’Die zes of zeven flessen wodka per dag verwoesten je leven’, schrijft ze.

En dan volgt er in het boek een scène, waarin Vyssotski neervalt op straat.



Fabelachtig! Ongelooflijk!

Vyssotski overleeft, maar blijft problemen met drank houden. Ondanks middeltjes en implantaten, die bij gebruik van alcohol een giftige reactie geven.
      Toch zijn er ook hoogtepunten in hun relatie. Vooral als Vyssotski het land uitmag en zich verbaast over de rijkdom.
Eerst in Polen dan in Frankrijk en later in de Verenigde Staten.


In Hollywood mag hij optreden voor een zaal vol met beroemdheden. Rock Hudson is er. Paul Newman, Gregory Peck.

Vlady schrijft:


Terug bij het graf

Op de begraafplaats blijven die middag mensen komen.
      Alle bedevaartgangers leggen bloemen op het graf.
Een mevrouw is voortdurend bezig om verlepte bloemen weg te halen. Van de verse bloemen knipt ze de stelen af.
‘Dat doet ze’, fluistert Svetlana, ‘om er voor te zorgen dat de bloemen niet gestolen worden en niet opnieuw verkocht kunnen worden‘.

Vladimir Vyssotski woonde tussen 1975 en 1980 in de Málaja Gruzínskaja, een rustige lommerrijke straat aan de noordelijke rand van het centrum; vrij dicht bij het Vagankovskoje kerkhof.
      Hij woonde acht hoog recht tegenover een monumentale basiliek.
De kerk was in die tijd ingericht als een warenhuis annex supermarkt.
      Vyssotski ergerde zich daar enorm aan en ging altijd demonstratief met zijn rug naar het raam zitten.

                                               

 

 

 

 

 

 

Het Instituut Idzerda van de VPRO-radio

 

Sinds begin september heeft de VPRO iedere zondagavond zendtijd op radio 1 .
Eén van de meest bijzondere onderdelen is Instituut Idzerda, dat wordt uitgezonden van 18.15 tot 19.00 uur. Bijzonder, omdat de makers teruggaan naar de oervorm van radio: verhalen vertellen.
      Een kunst, die we natuurlijk in ere moeten houden hoewel het al bijna uitzonderlijk is dat je tegenwoordig nog eens een mooi en goed verteld verhaal hoort.


Hilarisch verhaal

 

Luister eens naar dit hilarische verhaal van mijn oud-collega & vriendin Dini Bangma (Te gast 22)
 Het begint onschuldig: een vrouw wordt gebeten door een vleermuis.
      Maar dan komt het opzienbarende vervolg: Met gevoel voor drama verteld. 

 
Het is overgenomen door de site Mooie Radio en komt uit de aflevering dieren van Instituut Idzerda , waar verder ondermeer verhalen te horen zijn over een mediahype rond een ‘verdwaalde’ beer, crematies van dieren, opgeblazen kikkers en rare ossen..
     
     
      Andere afleveringen tot nu toe gingen bijvoorbeeld over Indianenverhalen, obsessies & passies, Papoea’s, duivels, heksen en geestuitdrijvingen.



Als u op zondagavond moet koken of moet eten of naar de sport op T.V. wilt kijken luister dan op de computer.
      Nog beter: Er is natuurlijk ook een podcast beschikbaar.

 

 

 

 

 

 

Verhalenverteller in een kano

 

Het voormalige radioprogramma Ongehoord van de VPRO was nogal bijzonder.
      De makers trokken naar een plek ergens op de wereld en vertelden daar verhalen met geïmproviseerde teksten.
De programmamaker als solistische verhalenverteller. Gesteund door lokale geluiden.

Ik heb er tien gemaakt.


In het najaar van 1995 trok ik het Haringvliet rond. Lopend, per fiets en per kano.
     
Ik begon op de Dam die op 15 november 1970 geopend werd door koningin Juliana.
In die dam bevinden zich zeventien sluizen, die als een soort kraan kunnen werken.
      Overtollig rivierwater kan worden afgevoerd, zeewater kan worden ingenomen.

Dit laatste gebeurde overigens niet, waardoor het Haringvliet een rustig zoetwaterbekken is geworden.
     
In 1995 waren er plannen om de dam regelmatig ook vanuit zee open te zetten.
Maar anno 2010 is dat nog steeds niet gebeurd. Boerenorganisaties hebben daar protest tegen aangetekend.
     
Het programma werd in juli in het programma OVT herhaald en kan hier beluisterd worden:

 

Ga voor een volledige beschrijving en foto’s naar Reportages 27: Een rondje Haringvliet

 

Positieve voorbode

 

Enno Wenckebach is een Nederlander, die in 1970 vertrok naar Uruguay. Hij introduceerde daar het Texels lam.
      Bijna veertig jaar later werd op een veeteelttentoonstelling in Uruguay het Texels schaap uitgeroepen tot het beste van dat land.
Goed in het vlees, niet teveel vet en een uitstekende spierbezetting.

      Een voorbode op de wedstrijd van vanavond.

Luister naar een fragment uit het radioprogramma Wereldnet, waarin Enno uitlegt waarom ‘een nazaat van zijn voorzaten’ deze prestigieuze prijs won


http://blogs.rnw.nl/wereldnet/2009/09/25/beste-lam-uruguay-is-van-nederlandse-afkomst/

 

 

 

Helder & confronterend document

En toen vond ik zomaar op de site van Holland Doc een radioprogramma uit 1978 waarbij ik betrokken was.
       Een destijds bijzonder actueel document over euthanasie, dat toen nog bij wet verboden was.
      Het is een mooi en indringend tijdsbeeld omdat het een helder en confronterend inzicht geeft in de discussie, die toen op allerlei niveaus gevoerd werd.

In het programma interviewt Djoeke Veeninga initiatiefneemster Klazien Sybrandy van het Centrum voor Vrijwillige Euthanasie;
Ton van der Graaf spreekt met neurobioloog De Lange van de Erasmus Universiteit en voorzitter Medische Ethiek van de gezondheidszorg.
      Ik spreek lang met Diny, een mevrouw die sinds anderhalf jaar borstkanker heeft maar zich tot woede en ergernis van alles & iedereen niet wil laten behandelen.

Klazien Sybrandy voerde destijds een opvallende strijd voor het legaliseren van vrijwillige euthanasie.
      Zij constateert dat de ’huidige praktijk een bende is’.
Omdat artsen strafbaar zijn melden ze niets.
      De overheid en de politiek pakken het volgens haar voorzichtig op en leggen het dan weer neer.
Zij pleit voor het invoeren van een zogeheten Levenstestament en voor het oprichten van besluithuizen, ‘gasthuizen voor stervenden’.

De Rotterdamse hoogleraar Neurochirurgie De Lange geeft toe, dat er in de praktijk euthanasie wordt toegepast.
      Het gaat dan om ’hopeloos en ondraaglijk lijden’.
Maar het moet een uitzondering blijven en het proces vraagt om een optimale medische begeleiding.
      Op de vraag of de wet veranderd moet worden antwoordt hij verrassend genoeg ontkennend.
      ‘Daar heb ik niet zo’n behoefte aan. Justitie fungeert zeer goed als controlerende instantie.
      Een arts kan zich eerst verstaan met een Officier van Justitie’

Diny is een gedreven nogal fanatieke mevrouw.
      Zij werkt voor het Centrum voor Vrijwillige Euthanasie en is vastbesloten om haar eenmaal ingenomen standpunten te verdedigen.
Zij ontmoet onbegrip en wantrouwen.
      Niemand neemt haar serieus en men doet denigrerend. Vindt zij.
      Geïntimideerd en vernederd voelt zij zich.
Op advies van Klazien Sybrandy laat zij haar tumor verwijderen, maar daarna wil zij niet meer behandeld worden.
      Zij heeft -ver voor Huib Drion- pillen in huis om er zelf een eind aan te maken als het zover is.
Auto-euthanasie noemt ze dat. En ze wordt een beetje kwaad als ik dat zelfmoord noem.
      Auto-euthanasie is namelijk een zelfgekozen goede dood. Een weloverwogen handeling.
Zelfmoord is vaak een moment van zwakte, een roep om hulp.
      ‘Als ik pijn krijg, als ik afhankelijk word, als mijn lichaam gaat ontluisteren, wil ik de keus zelf maken om er een waardig einde aan te maken’.

Luister hier naar het radioprogramma over de dood