Poëzie

 

Het Roode Paert van Enkhuizen 

Als je wat door het voormalige VOC-stadje Enkhuizen slentert, kom je op de pui van het stadhuis zomaar dit klinkdicht (sonnet) tegen van J.v.Vondel.
      Navraag leert dat J.v.Vondel inderdaad Joost van den Vondel is.
Het klinkdicht gaat over het kanon met de naam het Roode Paert, dat bij een zeeslag in 1622 tegen een Duinkerker kaper werd buitgemaakt door de Enkhuizer kapitein Volkaert Kanonijx. (Of hij werkelijk zo heette of dat men achteraf deze naam voor hem verzonnen heeft, is mij niet duidelijk).


Met hulp van Neerlandici en bronnen van de digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren heb ik de tekst geprobeerd te achterhalen en te verklaren.
      Daar gaat ‘ie.

Aantekeningen.

Het Roode Paert is een kanon. Bij een zeeslag tegen de Duinkerkers werd een vijandelijk schip opgeblazen. Daarbij werd het kanon in de lucht geslingerd, waarna het terecht kwam op een Enkhuizer schip onder aanvoering van Volkaert Kanonijx. Dat gebeurde op 3 oktober 1622.


Dan komt het klinkdicht onder het motto:


Dit is ontleend aan Aeneïs VI, 515 en betekent: Het noodlottige paard komt met een sprong over de stelten heen.

 

Dan volgt het klinkdicht (Klinckdicht).

Aantekeningen:

1. Stoffery: grootspraak

Vervaert: schrik aangejaagd

2. Perseus: Argriviese held, die met behulp van gevleugelde schoenen door de lucht vloog

Pegaes: Pegasus, het bekende gevleugelde paard, dat op de Helicon door zijn hoefslag een bron deed ontspringen; de zogeheten Peerdebron of Hengstebron vs. 14)

3. Sloegh voor ‘t hooft: ontsteld deed staan

Gedichte: verdichte

4. Zowel Perseus als Pegasus werden onder de sterrenbeelden opgenomen

5. Brave: dappere

Draeft op is een woordspeling want het betekent ook : beijvert zich of wedijvert.

7. Daer: waardoor

8. ‘t Princenhof: Admiraliteitshuis van Enkhuizen

9. Gedrongen: in ‘t nauw gebracht

10: Slot: synoniem met zeekasteel: schip

11. Zonder last: zonder bevel gekregen te hebben

12. Bronaer: Verwijzing naar Pegasus en de Paerdebron: bron waaruit de dichters bezieling putten

13. Wij drincken: wij (dichters) zoeken geen inspiratie.

14. Hier is geen droom aan vast: dit berust op werkelijkheid en niet op fantasie, zoals de mythologische voorstellingen.

 

SLOT 

Het Roode Paert spreekt.

 

Aantekeningen

 1. Holp: hielp

2. Schutmuzijck: geluid van het geschut

4. Wijck: toevlucht

5. Griecken: Griekenland

Verguizen:beschaamd maken of beter: trachten te overbluffen

6. Heldendichters teelt: vergelijk het klinkdicht vs. 12-14

8. Zit misdeelt: trekt aan het kortste eind.

 

 

Van J.G.Elburg:

 Zomer

 

Van Chris J. van Geel

Zomer

 

 

 

Dorp aan zee

Op Vlieland is de as verstrooid van de oude heer De Boer. Bij die gelegenheid is driftig geciteerd uit het werk van Slauerhoff.

Dat weet ik omdat ik in Poëzie 2 een stukje geschreven heb over Jan Jacob Slauerhoff, die in 1936 zijn beroemde gedicht Dorp aan zee schreef. Dat is een ode aan Vlieland, hoewel de naam van het eiland niet in het gedicht voorkomt. In het bewuste stukje merkte ik ook op dat Slauerhoff vaker over Vlieland geschreven heeft.

Ik kreeg van zoon Itse de Boer de volgende reactie.

Beste Ronald van den Boogaard

In uw stukje over Slauerhoff en Vlieland schrijft u dat Vlieland in diverse van zijn gedichten voorkomt. Ondanks veel googelen kom ik niet verder dan 'Dorp aan zee' en het vierregelige (? , klopt dat?) ''Verleden'. Is er meer?
Ivm met mijn vaders asuitstrooiing a.s. zaterdag op zijn geliefde Vlieland, zou ik u zeer erkentelijk zijn als u mij aan meer materiaal zou kunnen helpen.
Ik hoop dat dit dan nog lukt voor morgenmiddag 4 uur

Bij voorbaat hartelijk dank voor uw reactie! Met vriendelijke groet

Itse de Boer

 


Ik schreef terug: 

Itse goedendag

'Het Verleden' is een langer gedicht. De beginstrofe gaat over Vlieland. Inderdaad vier regels.

 

Voorts komt het voor in de slotstrofe van De Gouvernante. Ook vier regels.

Dan zijn er Slauerhoff-kenners, die zijn onvoltooide verhaal 'Het gelukzalige eiland' op Vlieland situeren.

Slauerhoff laat de lezer raden waar dit gelukzalige eiland ligt. De journalist Peter Sierksma bezocht met Slauerhoff-biograaf Wim Hazeu het eiland en schreef daarover: 'Als er al een eiland bestaat waar de gelukzaligheid het dichtst benaderd wordt, dan moet dat Vlieland zijn'.

In een artikel van Rene Zwaap in de Groene Amsterdammer (1990) 'De eilanden van Slauerhoff' wordt Vlieland Slauerhoff's 'ultieme metafoor' genoemd.

Ik wens u sterkte zaterdag bij de asuitstrooiing. Het is een mooie locatie.

Vriendelijk groetend

Ronald van den Boogaard


Het antwoord: 

Beste Ronald van den Boogaard

Bijzonder hartelijk dank voor uw snelle reactie!

Waardeer ik zeer.

Lekker weer eens even uitwaaien op Vlieland. En de wel zeer stoffige resten van ons vader, echtgenoot, schoonvader, opa, fijn in de wind laten blowen.

Hartelijke groet,

Itse

 

Van Martinus Nijhoff

Het Tuinfeest